به گزارش خبرگزاری نوین مگ، بیماری دیابت یک اختلال متابولیک مزمن است که در آن بدن فرد قادر به تولید انسولین کافی یا استفاده مؤثر از آن نیست و همین امر منجر به افزایش سطح قند خون میشود. این بیماری که به عنوان قاتل خاموش نیز شناخته میشود، اگر کنترل نشود میتواند به سیستمهای حیاتی بدن آسیب جدی وارد کند. دیابت به دو نوع اصلی تقسیم میشود؛ نوع ۱ که وابسته به انسولین است و اغلب در کودکان و نوجوانان رخ میدهد و نوع ۲ که شایعترین نوع است و بیشتر با سبک زندگی ناسالم، چاقی و کمتحرکی مرتبط است.
پیشگیری از دیابت، به ویژه نوع ۲، نیازمند تغییر بنیادین در سبک زندگی است. محققان معتقدند که حفظ وزن در محدوده سالم و داشتن فعالیت بدنی منظم، مؤثرترین راهکار برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری هستند. ورزش باعث میشود سلولهای بدن به انسولین حساستر شوند و قند خون بهتر مصرف شود، همچنین تغذیه سالم که بر کاهش مصرف قندهای ساده، چربیهای اشباع و افزایش مصرف فیبرها، سبزیجات و غلات کامل تمرکز دارد، نقشی کلیدی در کاهش خطر ابتلا به دیابت ایفا میکند.
درمان و کنترل دیابت یک فرایند مداوم و مادامالعمر است که نیازمند تعهد بالا از طرف بیمار است و درمان دیابت نوع ۱، تزریق منظم انسولین است، زیرا بدن دیگر قادر به تولید آن نیست و در دیابت نوع ۲، درمان ممکن است شامل مصرف داروهای خوراکی کاهشدهنده قند خون، تزریق انسولین یا ترکیبی از هر دو باشد و هدف از درمان، نگه داشتن قند خون در محدوده نرمال برای جلوگیری از نوسانات خطرناک است.
عوارض دیابت بسیار گسترده و گاهی کشنده هستند؛ قند خون بالا در طولانیمدت میتواند به رگهای خونی کوچک و بزرگ آسیب بزند که این آسیبها میتوانند منجر به بیماریهای قلبی و سکته مغزی، نارسایی کلیه، آسیب به اعصاب (نوروپاتی) و مشکلات بینایی تا حد نابینایی شوند. یکی از عوارض شایع نیز زخمهای دیابتی در پا است که به دلیل ضعیف شدن گردش خون و آسیب عصبی، به سختی التیام مییابند و در موارد شدید ممکن است منجر به قطع عضو شوند.
دیابت مجموعهای از اختلالات متابولیک بههمپیوسته است / چه عواملی در ابتلا به بیماری دیابت تأثیرگذار است؟
مریم رجالی، پزشک خانواده و دیابت با بیان اینکه دیابت تنها یک افزایش ساده در قند خون نیست، بلکه مجموعهای از اختلالات متابولیک بههمپیوسته است که ارتباط نزدیکی با بیماریهای مزمن دیگر مانند فشار خون بالا، چربی خون بالا، اضافه وزن، چاقی و کبد چرب دارد، به خبرنگار نوین مگ میگوید: این بیماریها بهگونهای در هم تنیده است که بدون کنترل و مدیریت همزمان آنها، درمان مؤثر هیچکدام به تنهایی امکانپذیر نخواهد بود.
وی با بیان اینکه نگاه جامع به این سندرومها میتواند از بروز بسیاری از عوارض کوتاهمدت و بلندمدت دیابت جلوگیری کند، میافزاید: برخلاف تصور رایج، دیابت تنها یک مشکل مربوط به قند خون نیست، بلکه تمام اندامهای بدن را تحت تأثیر قرار میدهد و این بیماری در قالب سندروم متابولیک شناخته میشود و ارتباط مستقیمی با سبک زندگی دارد.
پزشک خانواده و دیابت با اشاره به اینکه عواملی مانند تحرک بدنی، نوع تغذیه، کیفیت خواب، وضعیت روانی و مصرف دخانیات نقش تعیینکنندهای در بروز و کنترل آن دارند، تصریح میکند: حتی شواهد نشان میدهد این سندرومها میتوانند خطر ابتلا به برخی سرطانها مانند سرطان لوزالمعده و معده را افزایش دهند و به طور جدی کیفیت و طول عمر انسان را تحت تأثیر قرار دهند.
تفاوت دیابت نوع ۱ و ۲ چیست؟ / انسولین در کدام قسمت بدن تولید میشود؟
رجالی با بیان اینکه از نظر فیزیولوژیک، لوزالمعده یا پانکراس وظیفه ترشح انسولین را بر عهده دارد، ادامه میدهد: انسولین هورمونی است که مانند کلید، درب سلولها را برای ورود گلوکز و تولید انرژی باز میکند و در دیابت نوع یک، به دلیل تخریب سلولهای بتای پانکراس توسط سیستم ایمنی، انسولین در بدن تولید نمیشود.
وی با بیان اینکه این نوع دیابت به طور معمول در کودکی بروز میکند، افراد مبتلا اغلب لاغر هستند و تنها راه درمان آن تزریق انسولین است، میگوید: دیابت نوع دو که شایعترین نوع دیابت در جامعه محسوب میشود، اغلب ناشی از کاهش کارایی انسولین یا مقاومت سلولها نسبت به آن است.
پزشک خانواده و دیابت با اشاره به اینکه در این حالت، انسولین یا به مقدار کافی ترشح نمیشود یا سلولها توان پاسخدهی مناسب به آن را ندارند، اضافه میکند: عواملی مانند چاقی، اضافه وزن، افزایش چربی و فشار خون و سبک زندگی ناسالم نقش اصلی در ایجاد این مقاومت سلولی دارند.
اصول پیشگیری از بیماری دیابت از دیدگاه طب سنتی / مصرف کدام مواد غذایی برای بیماران دیابتی توصیه نمیشود؟
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه در طب سنتی، بیماری دیابت به عنوان یک بیماری ناشی از غلبه سردی و رطوبت مزاج در بدن شناخته میشود، به خبرنگار نوین مگ میگوید: حکمای بزرگ مانند ابنسینا معتقد بودند که این بیماری زمانی رخ میدهد که قدرت هاضمه بدن تضعیف میشود و نمیتواند رطوبتهای اضافی و مواد غذایی را به درستی هضم و دفع کند. در نتیجه، این مواد زائد در بدن انباشته و به جای تبدیل شدن به انرژی مفید، به صورت خلطهای نامناسب در جریان خون پخش میشوند که علائمی مانند پرنوشی و پرادراری را به همراه دارد.
وی با بیان اینکه یکی از اصول اساسی پیشگیری از دیابت در طب سنتی، اصلاح سبک زندگی و رعایت قوانین شش ضروری است، میافزاید: این شش اصل شامل هوای تنفس، خوراک و نوشاک، خواب و بیداری، حرکت و سکون، دفع و احتباس، و رویدادهای روانی است و برای جلوگیری از غلبه سردی و رطوبت، باید از خوابیدن در طول روز خودداری کرد، زیرا خواب روز باعث افزایش سردی و ترشحات بدن میشود، همچنین ورزش منظم و حرکت کافی برای تحریک حرارت غریزی و هضم بهتر مواد غذایی ضروری است.
پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه تغذیه مناسب ستون اصلی درمان و پیشگیری در طب سنتی است، تصریح میکند: مصرف غذاهایی که طبع گرم و خشک دارند، برای متعادل کردن مزاج بیماران دیابتی بسیار توصیه میشود و ادویههایی مانند دارچین، زنجبیل، فلفل سیاه و زیره، به دلیل خاصیت گرمکنندگی و افزایش متابولیسم، نقش مهمی در کنترل قند خون دارند، همچنین مصرف سبزیجاتی با طبع گرم مانند تره، شلغم و پیازچه و دوری کامل از غذاهای بسیار سرد و تر مانند ماست، خیار و برنج سفید بیش از حد، از توصیههای همیشگی است.
بهترین گیاهان دارویی و دمنوش های گیاهی برای بیماران دیابتی از دید طب سنتی / تأثیر سلامت روح و روان بر ابتلا به بیماری دیابت
یوسفیان ادامه میدهد: در میان گیاهان دارویی، برخی به عنوان قندشکنهای طبیعی شناخته میشوند که مصرف مداوم آنها میتواند به کاهش قند خون کمک کند و گیاهی مانند شیرینبیان (با احتیاط برای فشار خون)، فلفل سیاه، سیر و پیاز خواص فوقالعادهای در تنظیم متابولیسم بدن دارند، همچنین دمنوشهایی مانند چای نعناع، چای سبز و دمنوش گلسرخ یا گلمحمدی به دلیل خاصیت تصفیهکنندگی خون و تنظیم عملکرد کبد و طحال، در کنترل این بیماری بسیار مؤثر عمل میکنند.
وی با بیان اینکه نوشیدن آب جوشیده سرد شده و دوری از نوشیدنیهای یخ و گازدار، از دیگر نکات کلیدی در طب سنتی است، میگوید: نوشیدن آب یخ باعث فلج شدن حرارت طبیعی معده و اختلال در هضم میشود که در نهایت منجر به افزایش رطوبت بدن میشود و آب را باید به صورت ولرم یا همدمای محیط نوشید، همچنین مصرف عسل طبیعی به جای قند و شکر صنعتی، با وجود شیرینی بودن، به دلیل داشتن خواص درمانی و طبع متعادلتر، برای افراد در معرض خطر دیابت جایگزین بهتری محسوب میشود.
پزشک و متخصص طب سنتی اضافه میکند: سلامت روح و روان در طب سنتی به اندازه سلامت جسم در پیشگیری از دیابت اهمیت دارد و غم، اندوه، خشم و استرسهای طولانیمدت، باعث اختلال در عملکرد کبد و طحال میشوند و تعادل مزاجی را به سمت سردی و رطوبت میبرند، بنابراین انجام فعالیتهایی مانند دعا، مدیتیشن، شنیدن موسیقیهای آرامبخش و داشتن نگاهی مثبت به زندگی، نه تنها برای آرامش روح ضروری هستند، بلکه با تنظیم سیستم عصبی و هورمونی، به طور غیرمستقیم در کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت نقش بسزایی ایفا میکنند.
ضرورت درمان مستمر و پیگیری منظم وضعیت سلامت را نمیتوان نادیده گرفت و باید توجه داشت که دیابت بیماری نیست که بتوان با مصرف چند روزه دارو آن را درمان و سپس دارو را قطع کرد. قطع خودسرانه دارو یا بیتوجهی به رژیم غذایی میتواند به سرعت قند خون را بالا برده و عوارض حاد و مزمن را تشدید کند و بیماران باید به طور منظم قند خون خود را پایش کنند، ویزیتهای پزشکی را رعایت کنند و داروهای خود را طبق دستور پزشک مصرف کنند.
کنترل قند خون تنها با دارو امکانپذیر نیست و مدیریت استرس نیز بخشی از درمان است؛ هورمونهای استرس مانند کورتیزول میتوانند باعث افزایش قند خون شوند، بنابراین تکنیکهای مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و خواب کافی میتوانند به کنترل بهتر بیماری کمک کنند، همچنین آموزش بیمار و خانواده او در مورد علائم افت یا افزایش قند خون و نحوه واکنش در شرایط اضطراری، بخشی جداییناپذیر از برنامه درمانی است.
پیشگیری از عوارض دیابت نیازمند مراقبتهای پیشگیرانه است و بیماران دیابتی باید به طور دورهای چشمپزشکی برای بررسی رتینوپاتی دیابتی، تست عملکرد کلیه و بررسی وضعیت پاها انجام دهند. این چکاپهای منظم به پزشکان کمک میکند تا هرگونه تغییر یا آسیب اولیه را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند و قبل از اینکه مشکل غیرقابل درمان شود، اقدامات لازم را انجام دهند.
دیابت با وجود اینکه یک بیماری مزمن است، اما با مدیریت صحیح قابل کنترل است و میلیونها نفر در سراسر جهان با دیابت زندگی سالم و فعالی دارند. راز موفقیت در زندگی با دیابت، پذیرش بیماری، تغییر سبک زندگی، رعایت دقیق رژیم غذایی، مصرف منظم دارو و داشتن نگرش مثبت است و باید توجه داشت که سلامتی یک سرمایه است که باید با مراقبت مستمر حفظ شود.
