به گزارش خبر گزاری نوین مگ، در پی سیاست اخیر انتقال یارانه ارز ترجیحی به انتهای زنجیره و آزادسازی ساختاری نرخ ارز در بخشی از اقتصاد، مقامهای رسمی و نهادهای صنفی گزارشها و جداول رسمی قیمتگذاری جدید را منتشر کردهاند؛ وزیر اقتصاد اعلام کرده است که این تغییر، (متوسط رشد قیمت کالاهای اساسی ۲۰ تا ۳۰ درصد خواهد بود)، که خود بهعنوان مبنای تحلیلهای سیاستگذاری و برآوردهای بودجهای مورد استناد قرار میگیرد.
همزمان، فهرست رسمی قیمتهای مصرفکننده انواع روغن نباتی (به تفکیک وزنها و قیمتهای دقیق ریالی) منتشر شده و اتحادیه مرغداران نیز قیمت مصرفکننده مرغ گرم را ۲۷۸ هزار تومان اعلام کرده است؛ نمونههایی واضح از کانالهای انتقال هزینههای ارزی و یارانهای به سطح مصرفکننده.
چگونه تغییر در نرخ ارز و نظام یارانه به سطح قیمت مصرفکننده میرسد؟
سه کانال اصلی را میتوان شناسایی کرد:
- کانال هزینه واردات واسطهای: کالاها یا نهادههایی که مستقیم یا غیرمستقیم به واردات وابستهاند (روغن خام، مواد اولیه بستهبندی، نهادههای دامی و ترکیبات خوراکی) با تغییر نرخ ارز، هزینه تمامشده تولید افزایش پیدا میکند. اگر یارانه ارز ترجیحی حذف شده یا به انتهای زنجیره منتقل شود، قیمت تمامشده تولیدکننده بازتعریف میشود و این بازتعریف در دورههای کوتاه وارد قیمتهای مصرفکننده میشود. شواهد رسمی قیمت انواع روغن نشان میدهد که قیمتگذاری جدید بر مبنای نرخ ارز آزاد و هزینههای واقعی انجام شده است.
- کانال انتقال نهادههای دامی و کشاورزی: افزایش قیمت نهادهها (خوراک دام / مرغ، ذرت، جو، کنجاله و …)، هزینه تولید محصولات پروتئینی را بالا میبرد و در نتیجه قیمت مصوب و بازار برای مصرفکننده رشد میکند؛ نمونه واضح آن قیمت مصوب مرغ گرم است که اتحادیه سراسری مرغداران آن را براساس هزینههای جدید ۲۷۸ هزار تومان اعلام کرده است.
- انتظارات و زنجیرههای عرضه: وقتی فعالان اقتصادی انتظار افزایش هزینهها و کاهش دسترسی به ارز ارزان را میپذیرند، رفتار احتیاطی از جمله ذخیرهسازی، افزایش قیمتی پیشدستانه و کاهش عرضه ظرف کوتاهمدت دیده میشود که فشار افزایشی بیشتری بر قیمتها وارد میکند. این عامل خود میتواند شتابدهنده موج اولیه افزایش قیمت باشد و موجب نوسانهای مقطعی بالاتر از رشد میانگین اعلامی شود.
تحلیل جداول قیمت روغن و قیمت مصوب مرغ
اخبار و جداول رسمی منتشرشده نشان میدهد که در بخش روغن نباتی یکی از کالاهای پرمصرف و حساس در سبد خانوار قیمتهای مصرفکننده بهصورت ردهای و براساس وزنهای متنوع بازتعریف شدهاند. گزارشها حاکی است لیست جدید قیمتها پس از حذف ارز ترجیحی و بر مبنای نرخ جایگزین (دلار مؤثر جدید) منتشر شده است؛ مثالهایی از ردههای وزنی و قیمتها در رسانهها منعکس شدهاند. این نوع جداول به خُردهفروش و مصرفکننده امکان مقایسه قیمت بر مبنای وزن خالص را میدهد و نشانگر تغییر ساختاری در چارچوب قیمتگذاری است.
بیشتر بخوانید: قیمت جدید روغن نباتی اعلام شد
| ردیف | نوع محصول | وزن (گرم) | قیمت مصرف کننده (ریال) |
| ۱ | روغن مایع آفتابگردان | ۶۷۵ | ۱,۸۴۰,۰۰۰ |
| ۲ | روغن مایع آفتابگردان | ۸۱۰ | ۲,۱۷۰,۰۰۰ |
| ۳ | روغن مایع آفتابگردان | ۹۰۰ | ۲,۴۶۱,۰۰۰ |
| ۴ | روغن مایع آفتابگردان | ۱۳۵۰ | ۳,۵۸۷,۰۰۰ |
| ۵ | روغن مایع آفتابگردان | ۱۶۲۰ | ۴,۴۳۵,۰۰۰ |
| ۶ | روغن مایع آفتابگردان | ۱۸۰۰ | ۴,۷۹۷,۰۰۰ |
| ۷ | روغن مایع آفتابگردان | ۲۲۵۰ | ۵,۹۸۱,۰۰۰ |
| ۸ | روغن آفتابگردان | ۲۷۰۰ | ۷,۳۹۲,۰۰۰ |
| ۹ | روغن مایع مخلوط | ۶۷۵ | ۱,۸۲۱,۰۰۰ |
| ۱۰ | روغن مایع مخلوط | ۸۱۰ | ۲,۱۷۹,۰۰۰ |
| … | … | … | … |
| ۱۸ | روغن مایع مخلوط | ۴۵۰۰ | ۱۱,۸۲۱,۰۰۰ |
| … | … | … | … |
| ۲۹ | روغن مایع سرخ کردنی معمولی | ۴۵۰۰ | ۱۲,۳۸۴ |
| ۳۰ | روغن مخصوص سرخ کردنی ویِژه | ۸۱۰ | ۲,۳۰۱,۰۰۰ |
| … | … | … | … |
| ۳۵ | روغن مخصوص سرخ کردنی ویِژه | ۴۵۰۰ | ۱۲,۶۲۲,۰۰۰ |
| … | … | … | … |
| ۴۶ |
روغن آفتابگردان (حاوی ویتامین) |
۸۱۰ | ۲,۳۲۳,۰۰۰ |
| … | … | … | … |
| ۵۵ | روغن نیمهجامد (امگا طلایی) | ۴۰۰۰ | ۱۲,۰۳۸,۰۰۰ |
برای مشاهده لیست کامل قیمت انواع روغن نباتی برای خانوار و صنف و صنعت اینجا کلیک کنید.
در بخش پروتئینی، مدیران صنفی و اتحادیهها بر اساس حسابداری هزینه تمامشده و افزایش قیمت نهادهها، قیمت مصوب جدید را محاسبه و اعلام میکنند؛ برای نمونه اتحادیه مرغداران رقم ۲۷۸,۰۰۰ تومان را بهعنوان قیمت مصرفکننده اعلام کرده است که نشاندهنده عبور هزینهها از مرزهای قبلی و بازتاب قوی نرخ ارز و تغییر نظام یارانهای در قیمت نهایی است.
بیشتر بخوانید: قیمت مرغ برای مصرف کننده ۲۷۸ هزار تومان مصوب شد
پیامدهای توزیعی و رفتاری برای خانوارها
وقتی میانگین قیمت کالاهای اساسی بهطور میانگین بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش پیدا میکند، آثار توزیعی و رفتاری متنوع و بهویژه نامتوازنی بروز میکند:
الف) فشار بر طبقات کمدرآمد: افزایش قیمت کالاهای خوراکی پایه سهم نسبی بزرگتری از هزینه مصرفی دهکهای پایین میگیرد. بنابراین رفاه حقیقی این گروه پیدا میکند مگر آنکه سیاستهای جبرانی (اهدای نقدی هدفمند، کوپن کالا یا کمکهای اجتماعی) اتخاذ شود، افزایش یکشبه قیمتها بدون مکانیزمهای جبران توزیع را تضعیف میکند.
ب) تغییر ترکیب مصرف و جایگزینی: با رشد قیمتها، مصرفکنندگان به سمت کالاهای ارزانتر یا جایگزینهایی با ارزش غذایی متفاوت گرایش خواهند داشت. این تغییرات میتواند تقاضا برای برخی اقلام قوی (همچون روغنهای ارزانقیمتتر یا چربیهای جایگزین) را افزایش دهد و تقاضا برای کالاهای گرانتر را کاهش دهد.
بر این اساس کسبوکارها باید سناریوهای قیمتگذاری و مدیریت موجودی را بازطراحی کنند. در ادامه توصیههای عملی و کاربردی برای کسبوکارها آمده است:
- بازنگری در مدل قیمتگذاری و محاسبه قیمت تمامشده: شرکتها باید با فرضِ نرخ ارز جدید و هزینههای واقعی، تحلیلهای حساسیت (sensitivity analysis) انجام دهند؛ چطور هر ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ درصد افزایش هزینه نهاده، حاشیه سود و قیمت فروش را تحت تأثیر قرار میدهد. استفاده از سناریوهای مختلف (بدبین / پایدار / خوشبین) برای برنامهریزی مدیریتی ضروری است.
- مدیریت موجودی و خرید استراتژیک: در شرایط بیثباتی ارزی، سیاست خرید پیشگیرانه (hedging) یا قراردادهای تأمین بلندمدت با تأمینکنندگان داخلی میتواند ریسک نوسان قیمت ورودی را کاهش دهد. برای کالاهای کم عمر یا حجم بالا، طراحی روالهای چرخشی موجودی و قراردادهای زمانبندیشده ضروری است.
- بازنگری سبد کالا (SKU rationalization): حذف آیتمهای کمفروش و تمرکز بر اقلام با حاشیه سود مناسب و تقاضای پایدار میتواند به کاهش پیچیدگی تأمین و هزینه تمامشده کمک کند.
- تعیین سازوکارهای قیمت پویا و شفافیت به مشتری: در دورههای تغییر قیمت، شفافیت درباره دلایل افزایش قیمت (افزایش هزینه ورودی، تغییر نرخ ارز، سیاست یارانهای) و راهکارهای شرکت (کوپن، بستهبندی اقتصادی، تخفیف حجمی) به حفظ اعتماد مشتری کمک میکند.
- بازطراحی بستهبندی و وزنهای فروش: با توجه به جداول رسمی قیمتگذاری بر مبنای وزن، توصیه میشود محاسبه قیمت بهازای وزن خالص (ریال به ازای گرم یا کیلو) در اطلاعرسانی به مشتریان گنجانده شود تا مقایسه برای مصرفکننده سادهتر و احساس منصفانهتری ایجاد شود.
- ب ازنگری قراردادهای کار و قیمتگذاری با خردهفروشان: بازنگری در ایستای قیمتهای توافقی با شبکه توزیع و تعریف ضرایب سود جدید برای حفظ زنجیره تأمین لازم است.
- سیاستهای بازاریابی و جایگزینهای غذایی: کسبوکارها میتوانند با توسعه بستههای اقتصادی، فروش محصولات جایگزین با ارزش غذایی مناسب و اطلاعرسانی در مورد دستورهای صرفهجویانه، سهم بازار خود را حفظ کنند.
