تا جایی که حافظه یاری میکند، ساکنان غازیآنتپ پستههای وحشی را برداشت میکردهاند تا معجونی خاص و آجیلی تهیه کنند که همزمان نقش یک درمان خانگی را نیز ایفا میکند. (BBC)
هوا که سرد میشود، مسافران به غازیآنتپ، شهری در جنوب شرقی ترکیه و در نزدیکی مرز سوریه میروند. در اواخر پاییز، برف قلههای مرتفع کوههای اطراف را سفیدپوش میکند. با ورود به یکی از قدیمیترین قهوهخانههای جهان که در سال ۱۶۳۵ میلادی تاسیس شده، میتوان محلیهایی را دید که دور بخاری هیزمی در مرکز اتاق جمع شدهاند و گرمایی مطبوع از آن ساطع میشود.
عکاس: نامشخص / Alamy
نور از میان پنجرههای شیشه رنگی به داخل میتابد و مشتریان از فنجانهای کوچکی که با نقوش هندسی پرکار تزئین شده، چیزی مینوشند. برخی قهوه غلیظ و پرکف ترک را انتخاب میکنند که در سراسر کشور محبوب است. اما تخصص این کافه چیزی است که به ندرت در خارج از این منطقه دیده میشود و ارزش سفرهای طولانی را دارد: قهوه مننگیچ ( یا قهوه کردی)، یک نوشیدنی باستانی که سرشار از مواد مغذی و بدون کافئین است و در واقع اصلا قهوه نیست.
مننگیچ که از میوه بوداده و آسیابشده درخت بنه، نوعی پسته وحشی، تهیه میشود، طعمی آجیلی و کمی تلخ دارد. این نوشیدنی چنان در هویت آشپزی غازیآنتپ ریشه دارد که در سال ۲۰۲۴، نشان جغرافیایی اتحادیه اروپا را دریافت کرد. اگرچه این نوشیدنی در سراسر جنوب شرقی ترکیه و حتی بخشهایی از عراق محبوب است، اما برای ساکنان محلی، این دمنوش سنتی فراتر از یک جایگزین قهوه و در واقع یک درمان خانگی دیرینه است.
از درمان خانگی تا علم مدرن
کارشناسان خوراکشناسی منطقه به یاد میآورند که در زمستانها برای درمان سرفه یا سرماخوردگی، خانوادهها همواره یک فنجان مننگیچ تجویز میکردند. در حالی که در گردهماییهای اجتماعی معمولا چای یا قهوه ترک سرو میشود، برای افراد بیمار، مننگیچ انتخاب اول است.
عکاس: Jen Rose Smith / www.bbc.com
البته مصرف مننگیچ تنها محدود به خواص درمانی آن نمیشود. گردشگرانی که برای بازدید از میراث تاریخی، از سایتهای نوسنگی گرفته تا ویرانههای رومی، به جنوب شرقی ترکیه سفر میکنند نیز مجذوب این نوشیدنی میشوند. تجربه نوشیدن جایگزینی برای قهوه که از درختان وحشی روییده در شمال منطقه باستانی بینالنهرین و مهد تمدن به دست میآید، برای مسافران این دیار تاریخی جذابیتی کمنظیر دارد.
در کافهها سفارشها در فنجانهایی با درپوش گنبدی فلزی کوچک برای حفظ گرما سرو میشوند. لایهای ضخیم از کف روی آن را میپوشاند، درست مثل خامه روی یک اسپرسوی عالی. این نوشیدنی که معمولاً با شیر و پستههای وحشی چرب تهیه میشود، بافتی لذیذ و غنی دارد که آن را به گزینهای تسکیندهنده تبدیل میکند.
عکاس: Jen Rose Smith / www.bbc.com
اگرچه برخی کافهها در عرضه این محصول شهرت بیشتری دارند، اما این نوشیدنی همهجا یافت میشود. صدای آسیابهایی که دانهها را به خمیری تیره و جوهریرنگ خرد میکنند، موسیقی متن بازارهای سرپوشیده و تاریخی شهر است. در کوچههای باریک، سبدهایی مملو از دانههای مرواریدمانند و سبز-آبی مننگیچ دیده میشود که روی سنگفرشها قرار گرفتهاند.
علم مدرن نیز در حال رسیدن به دانش داروهای سنتی این منطقه است. اگرچه آزمایشهای بالینی انسانی اندک است، اما تحقیقات بر فایدههای میوه بنه که سرشار از پروتئین و مواد معدنی است، صحه میگذارند. پژوهشهای اولیه همچنین خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی آن را بررسی کردهاند که تاییدی علمی بر شهرت دیرینه مننگیچ به عنوان یک تونیک زمستانی است.
ریشههای باستانی
داستان قهوه مننگیچ (یا قهوه کردی) عمدتا به صورت شفاهی منتقل شده است، اما ریشههایی باستانی دارد. افسانههای محلی حکایت از آن دارند که یکی از سلاطین عثمانی، در قرن هفدهم هنگام عبور از این منطقه در جریان یک لشکرکشی نظامی، این نوشیدنی را امتحان کرده است.
