شاه قاجار و جعبه جادویی؛ سرگرمی ملوکانه مظفرالدین‌شاه با اولین گرامافون ایران

مظفرالدین‌شاه قاجار شاید پادشاه مقتدری نبود؛ اما بی‌شک یکی از کنجکاوترین مسافران تاریخ ایران به شمار می‌رفت. او که شیفته زرق‌وبرق‌های فرنگ بود، در سفرهای پرهزینه‌اش به اروپا، به دنبال چیزی فراتر از سیاست می‌گشت؛ او تشنه تکنولوژی و البته سرگرمی بود. در میان انبوه خریدهای عجیب‌وغریب شاه، از کالسکه آتشین (اتومبیل) تا دوربین سینماتوگراف، گرامافون بیش از همه در دربار قاجار سروصدا به پا کرد.

در تصویری تاریخی، مظفرالدین‌شاه قاجار همراه با درباریان دیده می‌شود که در یکی ایوان‌های کاخ گلستان، مشغول لذت بردن از نوای گرامافون است. ورود گرامافون به کاخ گلستان، تنها یک تفریح شاهانه باقی نماند. این دستگاه که در ابتدا درباریان را وحشت‌زده کرده بود، خیلی زود راه خود را به خانه‌های اشراف و اعیان باز کرد.

اگر هوس خرید مظفرالدین‌شاه نبود، شاید صدای آوازخوانان بزرگ دوره قاجار هرگز به گوش نسل ما نمی‌رسید. آن «جعبه جادویی» که روزی اسباب‌بازی شاه بود، حافظه شنیداری یک ملت را دگرگون کرد و موسیقی ایران را از پستوی خانه‌ها به عرصه عمومی کشاند.