روستای تاریخی ازغد، که در میان اهالی با نام قدیمی «زقی» به معنای دره تنگ و پر آب نیز شناخته میشود، در دامنههای خوشآبوهوای بینالود و حدود ۲۵ کیلومتری غرب مشهد قرار دارد. این روستای ییلاقی با چشماندازهای کوهستانی، باغهای سرسبز و سکونتگاهی دیرین، یکی از قدیمیترین روستاهای منطقه طرقبه بهشمار میآید. شواهد مختلف نشان میدهد که تاریخ سکونت در این محدوده به چند هزار سال پیش بازمیگردد و وجود سنگقبرهایی با خطوط کهن و بناهای تاریخی، دیرینگی این آبادی را تایید میکند.
مسجد جامع ازغد، مهمترین اثر تاریخی روستا است؛ بنایی ارزشمند که ساخت آن به دوره شاهرخ تیموری نسبت داده میشود و در سال ۸۳۴ هجری قمری تاریخنگاری شده است. فضای داخلی مسجد با دوازده ستون چوبی که بر پایههای سنگی استوار شدهاند، جلوهای کمنظیر دارد و ایوان آن با کتیبههای مرمری دوره فتحعلیشاه تزئین شده است. درِ چوبی نفیس مسجد، با منبتکاریهای اصیل و گرهچینی ظریف، یکی از شاخصترین نمونههای هنر چوب ایرانی محسوب میشود.
ازغد علاوه بر معماری تاریخی، به دلیل بافت پلکانی و خانههایی که با سنگ، چوب و گل ساخته شدهاند، چهرهای اصیل و کاملا بومی دارد. قرارگیری روستا در میان درهای باریک و پرآب، باعث شده است تا نام «زغ» (بهمعنای دره تنگ) در گویش محلی به آن نسبت داده شود و بهمرور به «ازغد» تبدیل شود.
در کنار مسجد، دو چنار کهنسال با تنههایی عظیم و چند صدساله خودنمایی میکنند؛ درختانی که بهگفته اهالی، بیش از هزار سال قدمت دارند و به نوعی، نماد تاریخی روستا محسوب میشوند. گورستانهای قدیمی، مسیرهای کوهپیمایی همچون زِقیدره و کمیندره و پیشینه فرهنگی غنی مردم روستا، ازغد را به مقصدی جذاب برای طبیعتگردان، علاقهمندان تاریخ و گردشگران خوشذوق تبدیل کرده است. (azqad)
