به گزارش خبرگزاری نوین مگ، متوسط پرشدگی سدهای کشور در حدود ۳۳ درصد اعلام شده و این در حالی است که بررسی وضعیت منابع آبی نشان میدهد ایران با بحران کمآبی جدی و تاریخی مواجه است که هشدارها درباره تأثیرات کوتاهمدت و بلندمدت آن روزبهروز افزایش پیدا میکند.
طبق دادههای رسمی و رسانههای تحلیلی، طی سالهای اخیر ورودی آب به مخازن سدها بهطور قابل توجهی کاهش پیدا مرده است، و حجم تجمعی ذخایر آبی سدها به سطوح بسیار پایین رسیده است که نگرانی کارشناسان را تشدید کرده است.
وضعیت منابع آبی؛ روند نزولی و تهدید جدی
کاهش ورودیها و ذخیره آبی
آمارها نشان میدهد تا **۲۲ آذرماه تنها حدود ۳ میلیارد و ۲۱۰ میلیون مترمکعب آب وارد سدهای کشور شده، در حالیکه سال قبل این رقم حدود ۴ میلیارد و ۶۳۰ میلیون مترمکعب بوده که حاکی از کاهش ۳۱ درصدی ورودیها نسبت به سال قبل است.
علاوه بر این، گزارشهای مستقل نیز حاکی از آن است که حجم تجمعی ذخایر آب کشور تا پیش از فصل گرم سال به حدود ۱۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته و بسیاری از استانها در وضعیت منفی منابع آبی قرار دارند.
سدها در آستانه بحران
در سالهای اخیر، برخی سدهای بزرگ کشور مانند سدهای منتظر ورود آب بوده و براساس آمارهای تاریخی، چندین سد با سطح پرشدگی بسیار پایین و حتی کمتر از ۱۵ درصد مواجه شدهاند یا خشک شدهاند – وضعیتی که بحران کمآبی را در بخشهای مختلف کشور تشدید کرده است.
عوامل زمینهساز افت منابع آبی
۱. کاهش بارندگی و خشکسالی پایدار
یکی از عوامل اصلی افت منابع آبی، کاهش قابل توجه بارشها در کشور است. تحلیل دادههای اقلیمی و اخبار تحلیلی نشان میدهد ایران در چند سال اخیر، درگیر خشکسالیهای پیدرپی و کاهش بارش نسبت به میانگین بلندمدت بوده است.
۲. استفاده ناپایدار از منابع آب زیرزمینی
علاوه بر کاهش بارش، استخراج بیرویه آبهای زیرزمینی باعث افت سطوح آبهای زیرزمینی و تشدید مشکلات تأمین آب در بسیاری از مناطق کشور شده است، بهگونهای که بسیاری از چاهها خشک شده و زمینفشردگی در برخی مناطق ظاهر شده است.
۳. افزایش تقاضای آب و مدیریت ناکافی
رشد جمعیت، توسعه صنعت و کشاورزی، و مصرف بالای آب در شهرها، بهویژه در کلانشهرها مانند تهران، باعث افزایش فشار بر منابع آبی شده است، برخی سدهای تأمینکننده آب پایتخت، مانند سد لتیان، با حدود ۹ درصد ظرفیت ذخیره مواجه شدهاند که پایینترین سطح در تاریخ بهرهبرداری آن گزارش شده است.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی
تهدید امنیت آبی
کاهش ذخایر سدها و منابع آب نهتنها بر تأمین آب شرب تأثیر میگذارد، بلکه به حوزههای کشاورزی و صنعت نیز آسیب میزند. کمبود آب میتواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی و افزایش هزینههای تولید منجر شود و امنیت غذایی را نیز تحتالشعاع قرار دهد.
فشار بر شهرها و مدیریت مصرف
در پایتخت و دیگر کلانشهرها، مقامهای مسئول درباره امکان تنظیم فشار و قطعیهای موقت آب هشدار دادهاند و از مردم خواستهاند که مصرف آب شرب را کاهش دهند و شیوههای بهینه مصرف را در پیش بگیرند.
بحران بلندمدت
تحلیلهای کارشناسی حکایت از آن دارد که اگر اقدامات مدیریتی مؤثر و تغییر الگوی مصرف در سطح ملی اتخاذ نشود، کشور با بحران آبی پایدار و احتمالاً بحران اجتماعی و اقتصادی گسترده مواجه خواهد شد.
جمعبندی
- متوسط پرشدگی سدها حدود ۳۳ درصد است، اما روند ذخیره آب نزولی و نگرانکننده گزارش میشود.
- ورودی آب به سدها کاهش ملموسی داشته و برخی سدها در آستانه کمبود شدید هستند.
- خشکسالی بلندمدت، کاهش بارش، مدیریت منابع آب و افزایش تقاضا از مهمترین عوامل تشدید بحران به شمار میرود.
- برای پیشگیری از تنشهای اجتماعی و اقتصادی ناشی از کمآبی، تشدید سیاستهای مدیریت مصرف، بهبود فناوریهای آبیاری و مصرف خانگی، و برنامهریزی بلندمدت ضروری است
